Сунъий интеллект ёрдамида олимлар қушлар, китлар, дельфинлар ва бошқа жониворларнинг товушларини таҳлил қилиб, улар ўртасидаги мулоқот қонуниятларини аниқламоқда. Бу тадқиқотлар ҳайвонлар қандай алоқа қилишини тушунишга йўл очмоқда.
АҚШдаги “Earth Species Project” ташкилоти ҳайвонлар овозини таниш ва таснифлашга мўлжалланган “NatureLM-audio” моделини ишлаб чиқди. Австралиядаги қурбақалар овозлари ёзувлари асосида ўтказилган синовда модель уларнинг товушларини бошқа ёзувлардан 99 фоиз аниқликда ажратган, айрим турларини эса 82 фоиз аниқликда таниб олган.
“Google DeepMind” ҳам дельфинлар овозидаги такрорланувчи намуна ва кетма-кетликларни аниқлаш учун “DolphinGemma” моделини яратган.
Китлар мулоқотини ўрганаётган “Project CETI” халқаро ташаббуси эса кашалотлар чиқарадиган товушлар кетма-кетлигини таҳлил қилмоқда. 2024 йилда 8,7 мингдан ортиқ товуш бирикмаси ўрганилиб, уларда ритм, тезлик ва товушлар жойлашувига оид мураккаб хусусиятлар борлиги аниқланган.
Бу кашалотлар мулоқоти илгари ўйланганидан анча мураккаб эканини кўрсатади. Шунга қарамай, товушларни аниқлаш уларнинг маъносини тушуниш дегани эмас. Экспертлар фикрича, олимлар бундай алоқаларни ҳайвонларнинг хатти-ҳаракатлари ва муҳит билан боғлиқ ҳолда ўрганиши, хулосаларни тажрибалар орқали текшириши керак.
Мусулмон Зиё, ЎзА
