Ҳар бир одам инсон ҳуқуқлари масаласини БМТнинг эътиборига ҳавола қилиши мумкин ва дунё бўйлаб ҳар йили минглаб одамлар буни амалга оширадилар. Халқаро инсон ҳуқуқлари шартномаларида кўрсатилган ҳуқуқлар бузилишининг қурбонига айланган шахсларга якка тартибда шикоят қилишнинг тартиб-қоидалари мавжуд. Шикоятчилар БМТга ҳуқуқлари бузилганлиги тўғрисида ўзларининг даъволарини “асосий” деб ҳисобланадигон тўққизта инсон ҳуқуқлари шартномаларидан Ўзбекистон Республикаси томонидан ратификация қилинган олтитасида тақдим этишлари мумкин. Ушбу олтита шартномаларда қуйидаги масалалар кўриб чиқилган:
1) Фуқаровий ва сиёсий ҳуқуқлар тўғрисидаги халқаро пактда белгиланган фуқаровий ва сиёсий ҳуқуқлар;
2) қийноқларга солишга ва муомалада бўлиш ва жазолашнинг бошқа шавқатсиз, ғайриинсоний ёки қадр-қимматни таҳқирловчи турларига қарши конвенцияда белгиланган қийноққа солиш ва шавқатсиз, ғайриинсоний ёки қадр-қимматни камситадиган муомала ёки жазо;
3) Ирқий камситилишнинг барча шаклларини тугатиш тўғрисидаги халқаро конвенция томонидан белгиланган ирқий камситиш;
4) Хотин-қизларни камситишнинг барча шаклларига барҳам бериш тўғрисидаги конвенция томонидан белгиланган гендер камситиш;
5) Иқтисодий, ижтимоий ва маданий ҳуқуқлар тўғрисидаги халқаро пакт ва унинг факультатив баённомаси билан белгиланган иқтисодий, ижтимоий ва маданий ҳуқуқлар.
6) Бола ҳуқуқлари тўғрисидаги конвенция ва унинг факультатив баённомаларида кўрсатилган боланинг ҳуқуқлари.
Шикоят механизмлари мутахассис бўлмаган оддий одамлар фойдаланиши учун мўлжалланган. Муайян шартнома бўйича шикоят қилиш учун сизга ҳуқуқшуноз бўлишингиз ёки ҳатто ҳуқуқий ва техник шартларни билишингиз шарт эмас.
Шуни таъкидлаш керакки, шикоятга қўйиладиган талаблардан бири жабрланувчининг барча ички ҳуқуқни муҳофаза қилувчи воситалардан рад жавобини олган бўлишлиги лозим.