1 ИЮНЬ — БУТУНЖАҲОН ОТА-ОНАЛАР КУНИ

Ҳар йили 1 июнь – Бутунжаҳон ота-оналар куни сифатида дунё миқёсида кенг нишонланади. Бирлашган Миллатлар Ташкилоти (БМТ) ташаббуси билан таъсис этилган ушбу халқаро сана жаҳон жамоатчилигини ота-оналарнинг оила ва жамият ҳаётидаги беқиёс ўрни, фарзанд тарбиясидаги улкан масъулияти ва оила институтини мустаҳкамлаш заруратига яна бир бор эътибор қаратишга чорлайди.

Бугунги глобаллашув, ахборот тезкорлиги ва ижтимоий муносабатлар тобора мураккаблашаётган бир шароитда ота-онанинг тарбиядаги, маънавий муҳитни шакллантиришдаги ва фарзанд келажагини белгилашдаги ўрни янада муҳим аҳамият касб этмоқда. Шу маънода, Бутунжаҳон ота-оналар куни нафақат байрам, балки катта тарбиявий, ижтимоий ва маънавий аҳамиятга эга халқаро сана сифатида эътироф этилади.

Ота-она — оиланинг маънавий устуни

Оила ҳар қандай жамиятнинг энг муҳим ижтимоий бўғинидир. Соғлом оила — соғлом жамият, маънавиятли оила — маънавиятли миллат демакдир. Ана шу муқаддас масканнинг асосий таянчи эса, шубҳасиз, ота-оналар.

Ота-она фарзанд ҳаётида:

• биринчи тарбиячи;

• биринчи устоз;

• биринчи ҳимоячи;

• биринчи маънавий йўлбошчи сифатида намоён бўлади.

Она меҳр, сабр, оқибат ва беғараз муҳаббат тимсоли бўлса, ота масъулият, матонат, ҳаётий тажриба ва оилавий барқарорлик рамзидир. Фарзанднинг дунёқараши, хулқ-атвори, ҳаётга муносабати, ҳатто келажакдаги шахсий қарорлари кўп жиҳатдан айнан ота-она тарбиясига боғлиқ бўлади.

Шу боис ҳам ота-оналарнинг жамият ҳаётидаги ўрнини юксак баҳолаш, уларга нисбатан ҳурмат ва эътиборни кучайтириш бугунги куннинг муҳим вазифаларидан ҳисобланади.

БМТ томонидан ушбу сананинг белгиланиши бежиз эмас

БМТ томонидан 1 июнь санасининг Бутунжаҳон ота-оналар куни сифатида белгиланиши халқаро миқёсда ота-оналарнинг масъулияти ва ҳуқуқларини эътироф этиш, шунингдек, фарзанд тарбиясида оиланинг ҳал қилувчи ўрнини жаҳон ҳамжамиятига янада чуқур англатишга қаратилган.

Чунки ҳар бир давлатнинг келажаги, интеллектуал ва маънавий салоҳияти, аввало, оилада вояга етаётган авлодга боғлиқ. Баркамол, билимли, ватанпарвар, масъулиятли ва маънавий етук ёшларни тарбиялаш бевосита ота-оналар зиммасидаги улкан вазифадир.

Шу нуқтаи назардан қараганда, Бутунжаҳон ота-оналар куни:

• ота-оналарнинг жамиятдаги ўрнини эътироф этиш;

• оила институтининг аҳамиятини кучайтириш;

• фарзанд тарбиясидаги масъулиятни ошириш;

• жамиятда меҳр-оқибат ва ҳурмат муҳитини қарор топтиришга хизмат қилади.

Фарзанд тарбияси — ота-онанинг энг улуғ вазифаси

Ҳар қандай жамиятнинг келажаги унинг ёш авлоди билан белгиланади. Ёш авлоднинг қандай инсон бўлиб камол топиши кўп жиҳатдан ота-она тарбиясига боғлиқ.

Фарзанд тарбияси нафақат моддий таъминот, балки:

• маънавий қўллаб-қувватлаш;

• тўғри йўл кўрсатиш;

• ахлоқий қадриятларни сингдириш;

• меҳр ва эътибор бериш;

• шахсий намуна кўрсатиш орқали амалга ошади.

Айниқса, бугунги кунда ахборот оқими кучайган, ёшлар турли ғоя ва таъсирлар остида қолиши мумкин бўлган бир шароитда ота-онанинг назорати, маслаҳати ва тарбияси ҳар қачонгидан ҳам муҳим аҳамият касб этмоқда.

Ота-она нафақат фарзандининг бугуни, балки келажаги учун ҳам масъулдир. Зеро, оилада берилган тарбия — инсон бутун умри давомида таянадиган маънавий пойдевордир.

Ота-онага эҳтиром — миллий ва умуминсоний қадрият

Ўзбек халқи азалдан ота-онани улуғлаш, катталарни ҳурмат қилиш, оилавий қадриятларни асраб-авайлаш каби юксак инсоний фазилатлари билан ажралиб келган. Ота-онага ҳурмат халқимиз маънавиятининг ажралмас қисми ҳисобланади.

Ота-онани эъзозлаш:

• миллий қадрият;

• маънавий бурч;

• инсонийлик белгиси;

• оилавий тарбиянинг асосий мезонидир.

Бугунги кунда ҳам ушбу қадриятларни асраш, ёш авлод онгига сингдириш ва амалда қарор топтириш долзарб вазифа бўлиб қолмоқда. Чунки ота-онага бўлган ҳурмат ва эътибор нафақат бир оиланинг, балки бутун жамиятнинг маънавий даражасини белгилайди.

Бутунжаҳон ота-оналар куни — маънавий тарбия мактаби

1 июнь — Бутунжаҳон ота-оналар куни ҳар бир инсон учун чуқур маъно англатувчи сана. У инсонни ўз ҳаёти, ўз бурчи ва ўз муносабатлари ҳақида ўйлашга ундайди.

Бу сана орқали ҳар бир инсон қуйидаги ҳақиқатларни, яъни:

• ота-она меҳри беқиёс эканини;

• уларнинг хизмати ҳеч нарса билан ўлчанмаслигини;

• ота-она дуоси ҳаётдаги энг катта бойликлардан бири эканини;

• уларга нисбатан меҳр, ҳурмат ва эътиборни кечиктирмаслик зарурлигини яна бир бор англаб етади.

Шу маънода, мазкур сана жамият учун ўзига хос маънавий тарбия мактаби вазифасини ҳам ўтайди.

Бутунжаҳон ота-оналар куни муносабати билан оммавий ахборот воситалари, таълим муассасалари, маҳалла фуқаролар йиғинлари, жамоат ташкилотлари ва кенг жамоатчилик томонидан ушбу мавзуга алоҳида эътибор қаратилиши муҳим аҳамиятга эга.

Жумладан:

• тарбиявий мақолалар;

• маърифий чиқишлар;

• оилавий қадриятларга бағишланган тадбирлар;

• ота-оналарга эҳтиром руҳидаги суҳбатлар ва учрашувлар;

• ёшлар иштирокидаги тарғибот ишлари ушбу сана мазмун-моҳиятини кенг жамоатчиликка етказишда муҳим аҳамият касб этади.

Бу, ўз навбатида, жамиятда оилага бўлган эътиборни янада оширишга, ота-оналарнинг жамиятдаги ўрнини мустаҳкамлашга ва фарзандлик бурчини англаш ҳиссини кучайтиришга хизмат қилади.

Ота-оналар учун энг катта бахт — фарзанд камоли

Ота-она учун энг катта бахт, ҳеч шубҳасиз, фарзандининг яхши инсон бўлиб вояга етиши, жамиятда муносиб ўрин эгаллаши, эл-юртга наф келтирадиган, одобли ва маънавиятли инсон бўлиб шаклланишидир.

Шу сабабли ҳар бир фарзанд:

• ота-она меҳнатини қадрлаши;

• уларнинг дуосини олишга интилиши;

• ҳурмат ва эътиборни амалда намоён этиши;

• ўз юриш-туриши, ахлоқи ва ютуқлари билан ота-онасини рози қилиши лозим. Чунки ота-онани рози қилиш — нафақат фарзандлик бурчи, балки юксак инсоний фазилат ҳамдир.

Хулоса шуки, ушбу кун ота-оналарнинг жамият ва оиладаги беқиёс ўрнини эътироф этувчи муҳим халқаро сана ҳисобланади. Шу боис Бутунжаҳон ота-оналар куни юксак маънавий-тарбиявий аҳамиятга эга байрам сифатида  кенг тарғиб қилиниши лозим.

Ота-оналарга эҳтиром кўрсатиш, уларнинг меҳнатини қадрлаш, оилавий қадриятларни мустаҳкамлаш ва фарзанд тарбиясига масъулият билан ёндашиш ҳар бир жамият тараққиётининг муҳим омилидир. Бинобарин, ота-онага эҳтиром —  жамият маънавияти, оила барқарорлиги ва келажак авлод камолининг мустаҳкам пойдевори саналади.

Муқаддас ҚОСИМОВА,

“Демократлаштириш ва инсон ҳуқуқлари”

журнали таҳририяти ходимаси

«Iste’mol madaniyati» газетасининг 2026 йил 28 май кунги 10 (226)-сони